'Gıda enflasyonuna hazır olun, asıl yangın ekonomide çıkacak'

'10 gündür söndürülemeyen yangının Türkiye ekonomisine sıçrayacağını' söyleyen ekonomist Baki Demirel yaşanan felaketin gıda enflasyonuna dönüşeceğini ve yeşili yanan Türkiye'nin artık bir turizm ülkesi olmayacağını açıkladı. Demirel, et ve gıda fiyatlarında yaşanacak fahiş artışın gecen yıllardaki gibi ithalat ile de dizginlenemeyeceğini vurgulayarak yetkilileri uyardı.

Ekonomi 04.08.2021, 12:42 04.08.2021, 12:42
'Gıda enflasyonuna hazır olun, asıl yangın ekonomide çıkacak'

İklim değişikliğinin somut etkilerini bir yandan seller öte yandan orman yangınları ile yaşıyoruz. Karadeniz'de Haziran sonu yaşanan sel felaketinin yaraları daha sarılamadan turizm cenneti illerimiz de yangın felaketi başladı. Yaklaşık 10 gündür süren yangınlar Akdeniz sahillerini küle çevirdi. Yanan sadece ormanlarımız olmadı. Evler, tarım için kullanılan aletler, meyve bahçeleri, küçük ve büyükbaş hayvanlar da yandı. Yalova Üniversitesi öğretim görevlisi ekonomist Doç. Dr. Baki Demirel, yaşanan felaketin ekonomik boyutlarını değerlendirdi.

Önce Karadeniz'de bir sel felaketi yaşandı sonra da turizm cenneti sahillerimiz alev alev yanıyor. Yaşanan bu felaketler ekonomiye nasıl yansıyacak?

Baki Demirel: Yaşanan felaketlerin ekonomiye getireceği yükü rakamlarla değerlendirmek için şimdilik erken ama görünen köyde kılavuz istemez. Küresel iklim krizi somut etkilerini göstermeye başladı. Bir taraftan seller öbür taraftan ormanlar yanıyor. Kuraklık ise kendisini iyiden iyiye hissettiriyor. Çevre ülkelerde de yangınlar çıkıyor ama bizimkindeki sorun yangının söndürülememesi oldu. Organizasyon tam bir fiyasko. Türk Hava Kurumu'nun elindeki yangın uçaklarının kullanılmaması, uluslararası yardım istemekte yaşanan gecikme, yangın için yardım etmek isteyen ülkelerin yardım talebini kabul etmemek, yangın bölgesindeki organizasyonluk, yangından etkilenen halkın taleplerine “zararları karşılayacağız” deyip kredi önerilmesi gibi sayılamayacak kadar çok yanlış yapıldı.

ASIL YANGIN EKONOMİ DE YAŞANACAK: TURİZM BİTECEK GIDA DA İSE ENFLASYON HIZLA YÜKSELECEK

Yangının kısa ve uzun vadede etkileri olacak. Yaz aylarında olmamıza rağmen özellikle tarım ürünlerinin fiyatlarında bir düşme yaşanmıyor. Gıda fiyatları düşmemekte direndi. Şimdi ise hiç fiyatlarda düşme göremeyeceğiz. aksine önümüzde bir gıda enflasyonu yaşanacak. Aynı zamanda turizm gelirlerinde de bir gerileme olacak. Özellikle Akdeniz bölgesi Türk turizminin can damarıydı. Pandemi nedeniyle turizmde bir darboğaz yaşandı. Henüz daha turizmde bir toparlanma yaşanmamıştı. Evet bayram nedeniyle yerli turist etkisi hissedildi.

ARTIK TURİZM ÜLKESİ OLMAYACAĞIZ

Ama asıl ülkeye döviz getirecek olan yabancı turistlerinin ülkeye tam anlamı ile girişi yaşanmamıştı. Cari açığın finansmanında önemli olan döviz girdisidir. Döviz getirecek olan yabancı turistlerin gelişi ertelenebilir hatta bu sezon turistsiz kapanabilir. Turist yeşile ve doğal güzelliklere geliyor. Yanan yerlerin nasıl bir cazibesi olabilir ki? Doğal güzellikler yangınla bozuldu. Yanan yerlerin eski haline gelmesi onlarca yıl alacaktır. Yani uzun vadede turizm ülkesi olmaktan çıkacağız. Türkiye'ye gelen turistlere baktığımız zaman insanları ayırmak yanlış olur ama ekonomik açıdan söyleyecek olursak gelir seviyesi düşük olan turistler olduğunu görürüz.

YANGININ HIZLI BİR ŞEKİLDE SÖNDÜRÜLEMEMESİ TURİST İÇİN CAYDIRICI OLACAK

Türkiye doğal güzelliklerini kaybettikçe bir turizm cazibesi olmaktan çıkacaktır. Yangınlar doğal güzellikleri öldürürken önlem alınamaması ve hızlıca söndürülememesi turistler için caydırıcı bir unsurdur. Çünkü müdahale etmekte yetersiz olduğunu düşündükleri ülkeye gelmekten çekinebilirler. Çünkü kimse uzun süren yangınların ortasında kalmak istemez ve can güvenliği olmayan ülkelere gitmezler. Akdeniz sahilini cazibe merkezi yapan doğa yenilenene kadar turizm gelirini unutun.

4.jpg

EKONOMİDE ÇIKACAK YANGIN NASIL SÖNDÜRÜLECEK?

Yangın felaketleri hayvancılığı ve tarımı da etkileyecektir. Önümüzdeki günlerde gıda fiyatlarında yangın çıkacak ve fili yangına müdahale edemeyenler ekonomideki yangına hiç müdahale edemeyecek. Zaten Temmuz ayı enflasyon rakamları beklenenden yüksek geldi. Açıklanan TÜİK rakamı son 20 yılın en yüksek seviyesinde. Yaz aylarında biz enflasyonun düşmesini bekleriz ancak Temmuz enflasyon rakamları beklenenden yüksek geldi. Et ve gıda hızlı bir şekilde artacak. Özellikle yoksul kesimin hissettiği enflasyon daha çok can yakacak.

TÜM BUNLAR POLİTİK GÜVENSİZLİĞİ GETİRECEK

Tüm bunlar politik olarak da güvensizliği artıracaktır. Sürekli gelir enflasyonun altında kalıyor. Gelir kaybı yaşayan insanlar daha hissedilir bir gelir kaybı yaşayacak. Bu durum domino etkisi ile toplumsal gruplar arasında gelir uçurumunu daha çok keskinleştirecektir. Türkiye'nin bu gelir açığını düzeltecek çok ciddi ekonomik politikaya ihtiyacı var. Şu andaki durum yoksul kesimin bu felaketten daha çok etkileneceğini gösteriyor. Gıda enflasyonu hızla artacak ve bunu ithalat ile de dizginleyemeyecekler. Küresel anlamda da bir gıda enflasyonu yaşanıyor. Özellikle et tarafında fiyatlar inanılmaz yüksek. Geçen sene patates, soğan, et ithal ederek yurtiçi fiyatları kontrol altına almayı kısmen başardık. Ama bu taktik bu sene işe yaramaz. Çünkü birinci olarak küresel bir gıda enflasyonu var ikinci olarak da kur fiyatları yükselecek. İthalatında maliyeti otomatikmen artacak. Zaten bu ithalat ile yüksek fiyatların önüne geçmeye çalışmak sürdürülebilir bir durum değildi.

sera-yangin.jpg

YANGIN EKONOMİYE SIÇRAYACAK

Asıl yapılması gereken kooperatifleri güçlendirecek politikalara ihtiyaç var. Çiftçi borçlarının tahsilatının ötelenmesi yerine tasfiye edilmesi gerekir. Yani çiftçinin borçları silinmelidir. Bu yangın felaketi yaşayan köylülere, küçük işletmelere kredi vermek yerine var olan borçları komple silinmeli ve nakdi yardımlar yapılmalı. Kredi vermek yeniden borçlandırmaktır. Üretemeyen adam borcunu nasıl ödeyecek? Eski borçlar jübile yapmalı ve dediğim gibi çiftçilerin hesaplarına para yatırılmalı. Çok ciddi ve çok acil tarımı hayvancılığı destekleyecek bir ekonomik önlem planı açıklanmazsa yangın ekonomiye sıçrayacak. (Karar)

Yorumlar (0)
Namaz Vakti 01 Şubat 2023
İmsak 06:41
Güneş 08:08
Öğle 13:23
İkindi 16:02
Akşam 18:27
Yatsı 19:49
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 20 48
2. Fenerbahçe 20 44
3. Başakşehir 20 40
4. Beşiktaş 20 39
5. Adana Demirspor 20 37
6. Trabzonspor 20 35
7. Kayserispor 20 29
8. Konyaspor 20 27
9. Alanyaspor 21 25
10. Karagümrük 20 23
11. Gaziantep FK 20 22
12. Ankaragücü 20 22
13. Sivasspor 21 21
14. Antalyaspor 19 21
15. Giresunspor 20 21
16. Hatayspor 19 20
17. Kasımpaşa 20 19
18. İstanbulspor 20 15
19. Ümraniye 20 14
Takımlar O P
1. Samsunspor 21 41
2. Eyüpspor 21 41
3. Bodrumspor 21 38
4. Keçiörengücü 21 37
5. Pendikspor 21 34
6. Rizespor 20 34
7. Bandırmaspor 20 34
8. Sakaryaspor 21 34
9. Boluspor 21 34
10. Göztepe 21 30
11. Manisa FK 20 29
12. Adanaspor 21 22
13. Altay 21 19
14. Tuzlaspor 21 19
15. Erzurumspor 21 18
16. Altınordu 21 17
17. Ö.K Yeni Malatya 21 16
18. Gençlerbirliği 21 13
19. Denizlispor 21 13
Takımlar O P
1. Arsenal 19 50
2. M.City 20 45
3. Newcastle 20 39
4. M. United 20 39
5. Tottenham 21 36
6. Brighton 19 31
7. Fulham 21 31
8. Brentford 20 30
9. Liverpool 19 29
10. Chelsea 20 29
11. Aston Villa 20 28
12. Crystal Palace 20 24
13. Nottingham Forest 20 21
14. Leicester City 20 18
15. Leeds United 19 18
16. West Ham United 20 18
17. Wolves 20 17
18. Bournemouth 20 17
19. Everton 20 15
20. Southampton 20 15
Takımlar O P
1. Barcelona 18 47
2. Real Madrid 18 42
3. Real Sociedad 19 39
4. Atletico Madrid 19 34
5. Villarreal 19 31
6. Real Betis 18 31
7. Rayo Vallecano 19 29
8. Osasuna 19 28
9. Athletic Bilbao 19 26
10. Mallorca 19 25
11. Almeria 19 22
12. Girona 19 21
13. Sevilla 19 21
14. Valencia 18 20
15. Espanyol 19 20
16. Celta Vigo 19 20
17. Real Valladolid 19 20
18. Cadiz 19 19
19. Getafe 19 17
20. Elche 19 6

Gelişmelerden Haberdar Olun

@