Türkiye Un Sanayicileri Federasyonu (TUSAF) tarafından Ankara'da düzenlenen Ekmek Çalıştayı'nda, ekmek israfının ekonomiye ve tarımsal kaynaklara verdiği zarar ile un sanayisinin ihracatta karşılaştığı sorunlar ele alındı.

Toprak Mahsulleri Ofisi (TMO) Genel Müdürü Ahmet Güldal, Türkiye'nin dünya un ihracatında önemli bir konuma sahip olmasına rağmen ekmek israfının ciddi boyutlara ulaştığını belirtti.

Güldal'ın paylaştığı verilere göre, ülkede üretilen ekmeğin yaklaşık yüzde 6'sı tüketilmeden çöpe gidiyor. Günlük 4,7 milyon adede ulaşan israfın yıllık ekonomik değerinin ise 1,5 milyar doları aştığı ifade ediliyor.

Her gün 4,7 milyon ekmek çöpe gidiyor

Ekmek israfının yalnızca tüketilmeyen ürünün parasal karşılığıyla değerlendirilmemesi gerektiğini belirten TMO Genel Müdürü Güldal, üretim sürecinde kullanılan kaynakların da kaybedildiğini vurguladı.

Türkiye'de israf edilen ekmeğin ekonomik büyüklüğünün un ihracatından elde edilen net kazancı geçtiğini söyleyen Güldal, bu tablonun üretimden tüketime kadar bütün aşamalarda önlem alınmasını gerektirdiğini ifade etti.

Özellikle fırınlarda üretim planlamasının, satış noktalarında stok yönetiminin ve tüketicilerin satın alma alışkanlıklarının israfın azaltılmasında önemli rol oynadığını belirtti.

235 bin hektar tarım arazisi boşa işleniyor

Güldal'ın açıklamalarında ekmek israfının tarımsal üretime maliyeti de öne çıktı.

Paylaşılan hesaplamalara göre, tüketilmeden atılan ekmeklerin üretimi için yaklaşık 235 bin hektar tarım arazisi işleniyor.

Aynı üretim sürecinde kullanılan 1,2 milyar metreküp su ve 21 bin ton mazot da israfın dolaylı maliyetleri arasında bulunuyor.

Güldal, ekmeğin çöpe atılmasının çiftçinin emeğinden gübreye, tohumdan enerjiye kadar birçok kaynağın boşa harcanması anlamına geldiğini belirtti.

Kuraklık ve iklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki baskısına dikkat çeken Güldal, mevcut kaynakların daha verimli kullanılmasının zorunluluk hâline geldiğini söyledi.

Fırınlarda üretim ve satış planlaması önerisi

Ekmek israfını azaltmak için uygulanabilecek yöntemlere değinen Güldal, üretim miktarının gerçek tüketim ihtiyacına göre belirlenmesi gerektiğini ifade etti.

Fırınlarda ve satış noktalarında talebe uygun üretim yapılmasının önemini vurgulayan Güldal, daha küçük gramajlı ekmeklerin satışa sunulmasının da değerlendirilebileceğini belirtti.

Restoranlar ve toplu yemek hizmeti veren işletmelerde tüketilmeden kalan ekmek miktarına dikkat çeken Güldal, porsiyonların ihtiyaca göre düzenlenmesinin israfı azaltabileceğini söyledi.

Okullarda küçük yaşlardan itibaren gıda israfı konusunda bilinç oluşturulması gerektiğini de belirten Güldal, kamu kurumlarından üniversitelere kadar bütün kuruluşların bu mücadeleye katılmasını istedi.

Un ihracatında 3 milyon ton hedefi tutmayabilir

Çalıştayda un sanayisinin dış ticaret performansını değerlendiren TUSAF Başkanı Mehmet Mesut Çakmak, sektörün 2026 yılında zorlu bir dönem geçirdiğini açıkladı.

Türkiye'nin uzun yıllardır dünya un ihracatında lider konumda bulunduğunu hatırlatan Çakmak, 2023 yılında 3,6 milyon tonla ulaşılan ihracat seviyesinin ardından yeni hedefler belirlendiğini söyledi.

2026 yılına 3 milyon ton ihracat hedefiyle başladıklarını belirten Çakmak, yıl içerisinde yaşanan gelişmeler nedeniyle bu hedefin gerisinde kalınacağını ifade etti.

Çakmak, mevcut koşullarda yıl sonu un ihracatının yaklaşık 2 milyon ton seviyesinde gerçekleşmesini beklediklerini bildirdi.

Karadeniz'deki savaş un sanayisini olumsuz etkiledi

Un ihracatındaki düşüşün nedenlerini anlatan Çakmak, fiyat belirsizliği ve yüksek proteinli buğday ithalatında yaşanan sorunlara dikkat çekti.

Karadeniz'deki savaşın ticari gemi taşımacılığını etkilemesiyle buğday fiyatlarının ton başına 300-325 dolar seviyelerine kadar yükseldiğini belirten Çakmak, yalnızca bu gelişmenin sektör açısından yaklaşık 25 milyon dolarlık kayba yol açtığını söyledi.

Un sanayicilerinin hem iç piyasada hem de ihracat pazarlarında maliyet baskısıyla karşılaştığını ifade eden Çakmak, sorunların çözümü için TMO, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Ticaret Bakanlığı nezdinde görüşmeler yürüttüklerini kaydetti.

Buğday üreticisinin maliyetleri de gündemde

TUSAF Başkanı Çakmak, un sanayisinin sürdürülebilirliği açısından çiftçilerin üretim maliyetlerinin de dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Mazot, gübre ve işçilik giderlerindeki artışın buğday üreticileri üzerinde baskı oluşturduğunu anlatan Çakmak, destekleme politikalarının ürün bazında değerlendirilmesi gerektiğini savundu.

Çiftçinin üretimden gelir elde edebilmesinin un sanayisi açısından da önem taşıdığını belirten Çakmak, sektörün taleplerini ilgili kurumlara iletmeye devam edeceklerini söyledi.

Uzmanlardan ekmek ve beslenme değerlendirmesi

Ekmek Çalıştayı'nda beslenme konusunda kamuoyunda tartışılan başlıklar da ele alındı.

Beslenme uzmanı Elvan Odabaşı, ekmeğin yalnızca karbonhidrat kaynağı olarak görülmemesi gerektiğini belirterek bitkisel protein içeriğine dikkat çekti.

Gastroenterolog Prof. Dr. Tarkan Karakan ise yüksek protein ağırlıklı beslenme modellerinin bağırsak sağlığı üzerindeki olası olumsuz etkilerine değindi.

Gıda Mühendisi Prof. Dr. Nevzat Artık da buğday ve genetiği değiştirilmiş organizmalar konusundaki değerlendirmelerini katılımcılarla paylaştı.

TUSAF Başkanı Çakmak, sosyal medyada ekmek tüketimiyle ilgili bilimsel dayanağı bulunmayan bilgilerin yayılabildiğini belirterek toplumun doğru kaynaklardan bilgilendirilmesi gerektiğini söyledi.

Kurtuluş Ekmeği Gazze için 600 bin liraya satıldı

Ankara'daki çalıştayın bir diğer önemli bölümünü Gazze'deki ihtiyaç sahiplerine destek amacıyla düzenlenen ekmek müzayedesi oluşturdu.

Müzayedede, 11 Temmuz 1922 tarihinde Büyük Taarruz hazırlıkları sırasında askerlere verilen ekmek istihkakından hareketle hazırlanan 900 gramlık Kurtuluş Ekmeği satışa çıkarıldı.

Dönemin tarifine uygun olarak yeniden üretilen ekmek için teklifler 10 bin liradan başladı.

Müzayedeyi 600 bin liralık teklifle TUSAF Başkanı Mehmet Mesut Çakmak kazandı.

Ardından katılımcıların katkılarıyla sürdürülen bağış kampanyasında Gazze için toplanan toplam tutar 2,5 milyon lirayı aştı.

Ekmek israfı ve ihracat sorunları aynı masada konuşuldu

TUSAF'ın "Ekmek meselesi bitmedi. Ekmeğe sözümüz var" sloganıyla gerçekleştirdiği çalıştay, un üreticilerinden akademisyenlere, beslenme uzmanlarından kamu kurumlarının temsilcilerine kadar geniş bir katılımla düzenlendi.

Organizasyonda bir yandan milyonlarca ekmeğin israf edilmesinin ekonomik ve çevresel sonuçları tartışılırken diğer yandan Türkiye'nin un ihracatında yaşadığı kayıplar ve sektörün beklentileri değerlendirildi.

Günlük 4,7 milyon ekmeğin israf edildiği Türkiye'de, üretim planlamasından tüketici alışkanlıklarına kadar uzanan önlemlerin hayata geçirilmesi, hem fırıncılık sektörünün hem de tarımsal kaynakların korunması açısından önem taşıyor.