2023 yılı buğday rekolte raporu yayınlandı

Ulusal Hububat Konseyi'nin yayınladığı raporda, şu ifadelere yer verildi:

1 Ekim 2022-30 Nisan 2023 tarihleri arasında ülke geneli 374 mm yağış alınmıştır. Yedi aylık bitki gelişme döneminde düşen yağışlar, uzun yıllar ortalamasının %13 (432 mm) ve geçen üretim yılının %9 (409 mm) altında gerçekleşmiştir. Karadeniz Bölgesi hariç tüm bölgelerde yağışlar uzun yılların altında olmuştur. Bu üretim yılında 2022 yılı Sonbaharında Güneydoğu Anadolu Bölgesi hariç (uzun yıllara göre %12 artış) tüm bölgelerde yağış düşüşü yaşanmıştır. Sonbaharda en belirgin yağış azalması Marmara ve Ege Bölgelerinde olmuştur (sırasıyla; %54 ve %50 azalma). Sonbahardaki görülen yağış eksikliği Kış mevsiminde de devam ederek belirginleşmiştir. Ülke genelinde son 63 yılın en düşük yağışlı ikinci Kış mevsimi yaşanmıştır. Kışın en fazla yağış azalışı bölgelere göre değişkenlik göstermiş %22 (Karadeniz) ile %55 (İç Anadolu) arasında değişmiştir. Düşük yağış alınan Sonbahar ve Kış mevsiminden sonra, Ülke geneli mart ayı yağışları yükselişe geçmiş, 96 mm yağış kaydedilmiş, uzun yıllar ortalamasının oldukça üzerinde olmuştur (%56). Mart bu yağış miktarı ile son 27 yılın en yağışlı mart ayı olarak dikkat çekmiştir. Uzun yıllar ortalamasına göre en fazla yağış artışına sahip bölge %80 ile İç Anadolu Bölgesi olmuş, Ege ve Marmara Bölgelerinde mart ayı yağışlarındaki artışlar ise nispi olarak daha sınırlı düzeyde (sırasıyla %26 ve %20) kalmıştır. Hemen tüm bölgelerimizde gelişme ve verimlilik açısından kritik önemde olan mart ayından sonra Nisan ayı da yağışlı geçmiştir. Ülke geneli Nisan ayında 87 mm yağış gerçekleşmiş, uzun yıllardan ve geçen üretim sezonundan kayda değer düzeyde yüksek olmuştur (sırasıyla; %51 ve 3,5 kat). Yağışlar tüm bölgelerde ülke genelinin üzerinde olmuş, en fazla artış %82 ile Marmara ve Karadeniz Bölgelerinde (son 63 yılın en yüksek düzeyi) gerçeklemiş, bunları %57 artış ile Doğu Anadolu Bölgesi takip etmiş, diğer bölgelerdeki artış oranı ise %11 (Güneydoğu Anadolu) ve %44 (Akdeniz) arasında değişim göstermiştir. Böylece gelişim ve verimlilik açısından kritik önemde olan bu iki aydaki yüksek yağışlar, birçok bölgemiz için meteorolojik kuraklık riskini ve hidrolojik kuraklık şiddetini azaltıp, tarımsal kuraklığın oluşumunu engellerken, rekolte beklentisinde de olumlu bir havanın oluşmasına katkı sağlamıştır. Bununla birlikte, İç Anadolu ve Geçit Bölgelerinde mayıs yağışları, Doğu Anadolu Bölgesinde ilaveten haziran yağışları verimlilik üzerindeki etkilerini devam ettirmektedir. Marmara Bölgesi; Bu üretim yılında 7 aylık bitki gelişme döneminde bölge 367 mm yağış alınmış, uzun yılların %27 (bölgeler içinde en fazla azalma) altında gerçekleşmiştir. Bununla birlikte yağışlar mart ayında yükselişe (%20 artış) geçmiş, Nisan ayında en fazla yağış artışı olan (%82) bölge olmuştur. Mart ve nisan aylarındaki yağış artışları ve mayıs ayının ilk 10 gününde yağışlı periyodun devam etmesi, 7 aylık dönemde toplam yağış azlığının buğday verimi üzerindeki baskısının daha sınırlandırıcı olacağının göstergesidir. Yağışlar bölge genelinde uzun yıllara göre düşük olmakla birlikte, bu azalış önemli buğday üretim merkezleri olan Tekirdağ ve Edirne’de daha yüksek oranda olmuştur.

BUĞDAY REKOLTESİ YÜZDE 5 DÜZEYİNDE ARTACAK

Bölgede buğday ekiminde küçük artışlar olduğu görülmektedir. Bahar yağışlarındaki yükselişler, toplam yağış eksikliğinin olumsuz etkisini hafiflettiği değerlendirildiğinden, buğday rekoltesinde %5 civarında azalış beklenilmektedir. Ege Bölgesi; Yedi aylık bitki gelişim döneminde 375 mm yağış düşmüş, uzun yıllar ortalamasına göre %24 azalma olduğu kaydedilmiştir. Bölge Sonbahar ve Kış aylarında düşük yağış almıştır. Mart ve Nisan aylarında ise düşen yağış miktarlarında artışlar gözlenmiş (sırasıyla %26 ve %37) ve rekolte beklentilerine olumlu yansımıştır. Bölgenin iç kesimlerinde bitkilerdeki kuraklık etkilerinin mart ayı yağışları ile azaldığı, Nisan yağışları ile ise büyük ölçüde ortadan kalktığı gözlemlenmiştir. İç kesimlerde Mayıs yağışlarının verimi belirleyici etkisi devam etmektedir. Bölgede ekonomik nedenlerle pamuk başta olmak üzere değişik tarla bitkilerinden buğday ekimine kayışlar olduğu ve buğday ekim alanının %5 civarında arttığı bilgisi gelmektedir. Mart ve nisan yağışlarının yüksek olması, ekim alanındaki artış sebebiyle, toplam yağıştaki düşüşün olumsuz etkisinin minimize olacağından hareketle, buğday üretiminde %2 düşüş öngörülmektedir. Akdeniz Bölgesi; 2022-2023 üretim yılı 7 aylık dönemde bölgede 429 mm yağış kaydedilmiş, bu miktarın uzun yıllar ortalamasının %24 altında olduğu hesaplanmıştır. Bölge genelindeki yağış eksikliğinin Osmaniye ve Hatay illerinde daha fazla olduğu dikkati çekmektedir. Yağışların Sonbahar ve Kış mevsimlerindeki düşüklüğüne karşılık, gelişme açısından kritik aylar olan mart ve nisandaki belirgin yükseliş (sırasıyla; %52 ve %44), rekolte açısından olumlu beklentiyi güçlendirmiştir. Osmaniye ve Hatay’da düşük yağışın etkileri azalsa da homojen olmayan dağılımın da etkisi ile rekolte üzerindeki baskı devam etmektedir. Bölgede pamuk ve ayçiçeği gibi bitkiler başta olmak üzere farklı tarla bitkilerinden buğdaya yönelimler olduğu ve buğday ekim alanlarında %7 civarında artış olduğu değerlendirilmektedir. Buğday ekim alanı artışı, yüksek mart ve nisan yağışları birlikte ele alındığında, toplam yağıştaki olumsuz etkinin düşük düzeyde kalacağı beklentisi ile üretimin uzun yıllar düzeyinde olacağı tahmin edilmektedir. İç Anadolu Bölgesi; Bu üretim yılında bölge 233 mm yağış almış, uzun yıllar ortalamasının %16 altında olmuştur. Kurak geçen Sonbahar ve Kış mevsiminden sonra, mart ayında yağışlarda oldukça etkili bir yükseliş olmuş (%80), son 63 yılın en yağışlı mart ayı olarak kayıtlara geçmiştir. Nisanın ayında da yağış yükseliş eğilimi devam etmiştir (%32). Bununla birlikte bölgede mayıs yağışlarının rekolteyi belirleyici etkisi söz konusu olup, bu ayın ilk 10 gününde lokal yağışların devam ettiği gözlemlenmiştir. Bölgede mısır ve ayçiçeği gibi değişik bitkilerden buğday ekimine yöneliş olmuş ve ekim alanının %3 civarında arttığı gözlenmiştir. Bölgede ekim alanı artışı, yağışın kritik aylarda yüksekliği dikkate alındığında, buğday rekoltesinin %5 düzeyinde artacağı değerlendirilmektedir.

YAĞIŞLARIN TARIMA OLAN ETKİLERİ

Karadeniz Bölgesi; Yedi aylık gelişme dönemde bölgede 459 mm yağış kaydedilmiş, bu yağış uzun yıllar düzeyinde bulunmuş, yağış azalışı olmayan tek bölge olmuştur. Bununla birlikte bu yağış düzeyi bölge genelinde homojen olmayıp, Samsun, Ordu ve Giresun illerinde yağışların yüksekliği kayda değer bulunmuştur. Bölge Sonbahar ve Kış mevsimlerinde yağış azalışı en az olan bölgelerden birisi olmuştur. Ayrıca mart ve nisan ayları en fazla yağış artışı (sırasıyla; %66 ve %82) olan bölgeler arasında yer almıştır. Bölgenin iç kesimlerinde mayıs ayı yağışları önemli olmakla birlikte, rekolte beklentisinin olumlu yönde olduğu bir bölge olarak değerlendirilmektedir. Bölgede buğday ekiminde küçük artışlar olduğu görülmektedir. Yağış dağılımının uygunluğu, önemli buğday üretim alanlarında yağış yüksekliği dikkate alındığında buğday üretiminin %15 civarında artabileceği düşünülmektedir. Doğu Anadolu Bölgesi; 2022-2023 üretim yılında (7 aylık dönem) 382 mm yağış gerçeklemiş, bu miktarın uzun yılların %5 altında olduğu belirlenmiştir. Bölge genelinde yağış dağılımı değişkenlik göstermiş, Elazığ ve Erzincan’da yağış artışı görülürken, Van, Ağrı ve Iğdır illerindeki yağış azlığının daha fazla olması dikkat çekmiştir. Sonbahar yağış azlığının nispi olarak daha düşük olmasına karşılık, Kış yağışlarının en fazla azaldığı bölgeler arasında yer almıştır. Buna karşılık bölge mart ve nisan aylarında yağışı en fazla artan (sırasıyla %56 ve %57) bölgeler arasında yer almıştır. Bölgenin ekolojik koşulları gereği mayıs ve haziran aylarının yağışları önemini korumakla birlikte, rekolte beklentisinin olumlu düzeyde olduğu değerlendirilmektedir. Bölgede buğday ekiminde küçük artışlar olduğu görülmektedir. Bahar aylarındaki yağışların yüksekliği göz önüne alındığında, buğday rekoltesinin %7 yükseleceği öngörülmektedir. Güneydoğu Anadolu Bölgesi; Bu üretim yılında bahsi geçen dönemde 435 mm yağış gerçekleşmiş, uzun yıllar ortalamasına kıyasla %8 azalış görülmüştür. Yağış dağılımının illere göre farklılığı dikkat çekmiş, önemli buğday üretim alanına sahip Adıyaman’da yağış artışı kaydedilmiştir. Uzun yıllar ortalamasına göre daha yağışlı bir Sonbahar geçiren Bölge, daha az yağışlı bir kış yaşamıştır. Buna karşılık mart ayı oldukça fazla yağış alan (%79) bölgede, nisan ayında da yağış artışı (%11) devam etmiştir. Bölgede Pamuk başta olmak üzere farklı tarla bitkilerinden buğdaya ekonomik nedenlerle kayışlar olmuş ve buğday ekim alanlarının %4 civarında arttığı düşünülmektedir. Buğdaydaki ekim alanı artışı, bahar yağışlarındaki yükseliş değerlendirildiğinde buğday rekoltesinin %7 düzeyinde artacağı öngörülmektedir. 2. Tespit, değerlendirme, tahmin ve öneriler - Ülkemiz 2022-2023 üretim yılı 7 aylık gelişme döneminde (1 Ekim-30 Nisan) 374 mm yağış almış, uzun yıllar ortalamasının %13 altında olmuştur. Yağış düşüşü Karadeniz hariç tüm bölgelerde gerçekleşmiş, yağış azalması %5 (Doğu Anadolu)-%27 (Marmara) arasında değişim göstermiştir. - Sonbaharda Güneydoğu Anadolu hariç tüm bölgelerde yağış düşüşü yaşanmıştır (%15/ Karadeniz- %54/Marmara aralığında).

BU YIL BUĞDAYDA 20,750 MİLYON TON REKOLTE BEKLENİYOR

- Kış mevsiminde yağış eksikliği ülke genelinde daha belirgin olarak hissedilmiş, son 63 yılın en düşük yağış alan ikinci Kış mevsimi olmuştur. Yağış eksikliği değişen oranlarda olmak üzere tüm bölgelerde görülmüştür (%22/Karadeniz-%55/İç Anadolu aralığında). - Mart ayında 96 mm yağış kaydedilmiş, uzun yıllar ortalamasının oldukça üzerinde olmuştur (%56). Mart ayı bu yağış ile son 27 yılın en yağışlı mart ayı olarak kayda geçmiştir. Mart yağışı farklı oranlarda tüm bölgelerde yüksek gerçekleşmiştir (%20/Marmara-%80 İç Anadolu aralığında). - Yağış artışı nisan ayında da devam etmiş, tüm bölgeler uzun yıllar ortalamasının üzerinde yağış almıştır. Nisan ayında uzun yıllara göre yağış artışı %11 (Güneydoğu Anadolu) ile %82 (Marmara ve Karadeniz) aralığında değişim göstermiştir. Mayıs ayında da yağışlı süreç devam eğilimindedir. Bahar aylarının ülke genelinde yağışlı geçiyor olması rekolte beklentisine olumlu yansımaktadır. - Ülke genelinde bölgelere göre değişkenlik göstermekle birlikte, buğday rekoltesi üzerine İç Anadolu ve Geçit Bölgelerinde mayıs ayı yağışlarının etkisi olacaktır (Doğu Anadolu’da ilaveten Haziran yağışları). - Asrın felaketi hepsi önemli buğday üretim merkezleri olan 11 ilde gerçekleşmiştir. Bu illerde deprem felaketinden kırsalın da fazlaca etkilenmesi buğdayda bakım işlerinde aksama riski oluşturmuştur. Ancak her koşulda üretime devam iradesi gösteren çiftçimizin gayretleri, devletimizin milletle kaynaşması sonucu bu riskin minimize edildiği gözlemlenmektedir. Buğday rekoltesi üzerinde afetin de belirli ölçüde belirleyici olacağı değerlendirilmektedir. - Buğday ekim alanı UHK 2022 rekolte tahmin raporlarında 7,1 milyon ha olarak öngörülmüştü. Bu üretim yılında girdi maliyetlerindeki artış dikkate alınarak verilen taban fiyat, fark ödemesi ve artırılan tarımsal destekler üretici memnuniyetine yansımış ve kışlık ve yazlık buğday ekimlerinde artış olarak kendini göstermiştir. 2022-2023 üretim yılında 7,3 milyon hektar buğday ekilişinin olduğu öngörülmektedir. Ekim alanlarındaki değişim, yağış miktar ve dağılımları ile verim üzerine etken lokal faktörler birlikte değerlendirildiğinde buğday rekoltesinin uzun yıllar ortalamasına göre; Akdeniz Bölgesinde aynı düzeyde kalacağı, Ege ve Marmara Bölgelerinde sırasıyla %2 ve %5 oranlarında azalacağı, İç Anadolu Bölgesinde %5, Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgelerinde %7’şer, Karadeniz Bölgesinde %15 artacağı öngörülmüştür. Bölgesel bu değerlendirmeler ışığında bu üretim yılındaki rekoltenin, uzun yıllar ortalamasına (20 milyon ton) göre %3,75 artarak 20,750 milyon ton olarak gerçekleşebileceği değerlendirilmiştir. - Bazı bölgelerimizde buğday hasadına yaklaşılmıştır. Ekmeklik buğday 30 Nisan’a kadar gümrük vergisi sıfır olarak ithal edilebilmekteydi, bu tarihten geçerli olmak üzere ithalatta gümrük vergisinin %130’a çıkarılması üretimde sürdürülebilirlik, üreticinin korunmasına katkı sağlanması açısından olumlu görülmüştür. - Geçen üretim yılında uygulandığı üzere, bu üretim yılında da TMO’nun hasat öncesi dünya fiyatları ile uyumlu, ancak girdi maliyetlerindeki artışı dikkate alan gerçekçi bir müdahale alım fiyatı belirlemesi önerinin ötesinde bir gereklilik olarak görülmektedir. Ayrıca, fark ödemesi uygulamasına devam edilmesini ve tarımsal desteklerin sürdürülebilirlik dikkate alarak güncellenmesini beklemekteyiz. - TMO tarafından iki üretim sezonundan bu yana “un regülasyonu” adı altında önemli bir program hayata geçirilmiş olup, uygulama ekmek fiyatının belirli bir düzeyde tutulmasını teminen buğday müdahale fiyatı üzerindeki baskıyı hafifleten, sosyal bir program olarak toplumsal kabul görmüştür. Buğday ekim alanlarındaki yükseliş trendinin devamının “un regülasyonu” programının devamı ile sıkı bir ilişki olduğundan hareketle, programın devamı yönünde gösterilecek irade hayati önemdedir. - Buğday üretimini de yakından ilgilendiren “Orman Kanunu ve bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 422 Sayılı Kanun” hakkında değerlendirme raporumuz yayınlanmış ve kamuoyu ile paylaşılmıştır. Bu önemli yasa ile ilgili uygulama usul ve esaslarının şüphesiz çıkarılacak yönetmelik ve kararnamelerle çerçevesi oluşturulacağından, bu düzenlemeler yapılırken raporumuzdaki önerilerden yararlanılmasını önemli görmekteyiz. Özellikle farklı raporlarımızda da yer bulmuş olan; havzalar arası su transferi, sulama birlik ve kooperatif alanlarının alt yapılarının rehabilitasyonu, arazi toplulaştırmada bütüncül yaklaşım, basınçlı sulama sistemlerinin otomasyon dahil yaygınlaştırılması şeklinde sıraladığımız önerilerimizin hayati önemdeki kanun çerçevesinde uygulamaya alınması beklentilerimizin başında yer almaktadır.

 BUĞDAY ÜRETİM REKOLTE 2. TAHMİNİ VE DEĞERLENDİRME RAPORU

Ülkemiz 2022-2023 üretim yılı 7 aylık gelişme döneminde (1 Ekim-30 Nisan) 374 mm yağış almış, uzun yıllar ortalamasının %13 altında olmuştur. Yağış düşüşü Karadeniz hariç tüm bölgelerde gerçekleşmiş, yağış azalması %5 (Doğu Anadolu)-%27 (Marmara) arasında değişim göstermiştir. - Sonbaharda Güneydoğu Anadolu hariç tüm bölgelerde yağış düşüşü yaşanmıştır (%15/ Karadeniz-%54/Marmara aralığında). - Kış mevsiminde yağış eksikliği ülke genelinde daha belirgin olarak hissedilmiş, son 63 yılın en düşük yağış alan ikinci Kış mevsimi olmuştur. Yağış eksikliği değişen oranlarda olmak üzere tüm bölgelerde görülmüştür (%22/Karadeniz-%55/İç Anadolu aralığında). - Mart ayında 96 mm yağış kaydedilmiş, uzun yıllar ortalamasının oldukça üzerinde olmuştur (%56). Mart ayı bu yağış ile son 27 yılın en yağışlı mart ayı olarak kayda geçmiştir. Mart yağışı farklı oranlarda tüm bölgelerde yüksek gerçekleşmiştir (%20/Marmara-%80 İç Anadolu aralığında). - Yağış artışı nisan ayında da devam etmiş, tüm bölgeler uzun yıllar ortalamasının üzerinde yağış almıştır. Nisan ayında uzun yıllara göre yağış artışı %11 (Güneydoğu Anadolu) ile %82 (Marmara ve Karadeniz) aralığında değişim göstermiştir. Mayıs ayında da yağışlı süreç devam eğilimindedir. Bahar aylarının ülke genelinde yağışlı geçiyor olması rekolte beklentisine olumlu yansımaktadır. - Ülke genelinde bölgelere göre değişkenlik göstermekle birlikte, buğday rekoltesi üzerine İç Anadolu ve Geçit Bölgelerinde mayıs ayı yağışlarının etkisi olacaktır (Doğu Anadolu’da ilaveten Haziran yağışları). - Asrın felaketi hepsi önemli buğday üretim merkezleri olan 11 ilde gerçekleşmiştir. Bu illerde deprem felaketinden kırsalın da fazlaca etkilenmesi buğdayda bakım işlerinde aksama riski oluşturmuştur. Ancak her koşulda üretime devam iradesi gösteren çiftçimizin gayretleri, devletimizin milletle kaynaşması sonucu bu riskin minimize edildiği gözlemlenmektedir. Buğday rekoltesi üzerinde afetin de belirli ölçüde belirleyici olacağı değerlendirilmektedir.

- Buğday ekim alanı UHK 2022 rekolte tahmin raporlarında 7,1 milyon ha olarak öngörülmüştü. Bu üretim yılında girdi maliyetlerindeki artış dikkate alınarak verilen taban fiyat, fark ödemesi ve artırılan tarımsal destekler üretici memnuniyetine yansımış ve kışlık ve yazlık buğday ekimlerinde artış olarak kendini göstermiştir. 2022-2023 üretim yılında 7,3 milyon hektar buğday ekilişinin olduğu öngörülmektedir. Ekim alanlarındaki değişim, yağış miktar ve dağılımları ile verim üzerine etken lokal faktörler birlikte değerlendirildiğinde buğday rekoltesinin uzun yıllar ortalamasına göre; Akdeniz Bölgesinde aynı düzeyde kalacağı, Ege ve Marmara Bölgelerinde sırasıyla %2 ve %5 oranlarında azalacağı, İç Anadolu Bölgesinde %5, Güneydoğu ve Doğu Anadolu Bölgelerinde %7’şer, Karadeniz Bölgesinde %15 artacağı öngörülmüştür. Bölgesel bu değerlendirmeler ışığında bu üretim yılındaki rekoltenin, uzun yıllar ortalamasına (20 milyon ton) göre %3,75 artarak 20,750 milyon ton olarak gerçekleşebileceği değerlendirilmiştir. - Bazı bölgelerimizde buğday hasadına yaklaşılmıştır. Ekmeklik buğday 30 Nisan’a kadar gümrük vergisi sıfır olarak ithal edilebilmekteydi, bu tarihten geçerli olmak üzere ithalatta gümrük vergisinin %130’a çıkarılması üretimde sürdürülebilirlik, üreticinin korunmasına katkı sağlanması açısından olumlu görülmüştür. - Geçen üretim yılında uygulandığı üzere, bu üretim yılında da TMO’nun hasat öncesi dünya fiyatları ile uyumlu, ancak girdi maliyetlerindeki artışı dikkate alan gerçekçi bir müdahale alım fiyatı belirlemesi önerinin ötesinde bir gereklilik olarak görülmektedir. Ayrıca, fark ödemesi uygulamasına devam edilmesini ve tarımsal desteklerin sürdürülebilirlik dikkate alarak güncellenmesini beklemekteyiz. - TMO tarafından iki üretim sezonundan bu yana “un regülasyonu” adı altında önemli bir program hayata geçirilmiş olup, uygulama ekmek fiyatının belirli bir düzeyde tutulmasını teminen buğday müdahale fiyatı üzerindeki baskıyı hafifleten, sosyal bir program olarak toplumsal kabul görmüştür. Buğday ekim alanlarındaki yükseliş trendinin devamının “un regülasyonu” programının devamı ile sıkı bir ilişki olduğundan hareketle, programın devamı yönünde gösterilecek irade hayati önemdedir. - Buğday üretimini de yakından ilgilendiren “Orman Kanunu ve bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair 422 Sayılı Kanun” hakkında değerlendirme raporumuz yayınlanmış ve kamuoyu ile paylaşılmıştır. Bu önemli yasa ile ilgili uygulama usul ve esaslarının şüphesiz çıkarılacak yönetmelik ve kararnamelerle çerçevesi oluşturulacağından, bu düzenlemeler yapılırken raporumuzdaki önerilerden yararlanılmasını önemli görmekteyiz. Özellikle farklı raporlarımızda da yer bulmuş olan; havzalar arası su transferi, sulama birlik ve kooperatif alanlarının alt yapılarının rehabilitasyonu, arazi toplulaştırmada bütüncül yaklaşım, basınçlı sulama sistemlerinin otomasyon dahil yaygınlaştırılması şeklinde sıraladığımız önerilerimizin hayati önemdeki kanun çerçevesinde uygulamaya alınması beklentilerimizin başında yer almaktadır."