Ali Ekber Yıldırım uyardı: Zirai don, kuraklık ve su krizi tarımı felç etti

Geçmişte 5-10 yılda bir yaşanan kuraklık, artık her yıl ülkenin farklı bölgelerinde etkisini gösteriyor. Zirai don, dolu, aşırı yağış, aşırı sıcak ve yağış rejimindeki değişiklikler, üretim üzerindeki en büyük tehdit haline geldi. Çiftçiler, eskiden gübre ve mazot fiyatlarını konuşurken, şimdi don ve kuraklıktan yanan tarlalarını konuşuyor.

Çukurova’da Şubat Ayında Don Felaketi

Çukurova gibi ılıman bölgelerde bile don yaşanması artık şaşırtıcı değil. Meteoroloji Genel Müdürlüğü verilerine göre Ocak 2025’te Adana, Mersin ve Hatay son 65 yılın en düşük yağışını aldı. 21-25 Şubat tarihlerinde bu bölgelerde yaşanan zirai don; narenciye, kayısı, şeftali, ejder meyvesi, soğan, patates, marul ve karpuz gibi birçok üründe ciddi zararlara yol açtı. Donun etkisiyle buğday tarlalarında da gelişim durdu, sulama çabaları yetersiz kaldı.

Adana Ceyhan’da çiftçilik yapan Gökhan Akgül, “Kasım’da ektiğim 120 dönüm buğday tarlam için her türlü masrafı yaptım. Don sonrası buğdaylar sarardı, gelişmedi. Tarlayı sürdüm ama yerine yeni ürün de ekemiyorum, çünkü DSİ su vermedi,” diyerek durumun ciddiyetini ortaya koydu.

Zararın En Büyük Olduğu İller: Adana, Mersin, Hatay ve Manisa

Zirai donun en büyük zararı Adana, Mersin, Hatay ve Manisa’da yaşandı. Ziraat odaları ve mühendisler, bölgede eksi 6 ila 8 dereceye kadar düşen sıcaklıklar nedeniyle patates, marul, karpuz, narenciye, nektarin ve sert çekirdekli meyvelerde üretimin yüzde 50 ile 100 arasında zarar gördüğünü açıkladı. Özellikle narenciyede sadece bu yıl değil, gelecek yılların da verimi tehlikeye girdi.

Manisa’da Sultaniye Üzüm Bağları Büyük Darbe Aldı

Mart ayının başında sıcak geçen günlerin ardından Ege’de hava bir anda eksi derecelere düştü. Manisa’da 21-23 Mart geceleri yaşanan don, üzüm bağlarında ve erkenci meyve çeşitlerinde büyük zarara neden oldu. Salihli’deki üreticiler, her yıl bir felaketle karşı karşıya olduklarını belirterek bazı bağları söküp farklı ürünlere geçtiklerini ifade etti.

Salihli Ziraat Odası Başkanı Cem Yalvaç, “3 gecede tüm emeklerimiz gitti. Üzüm bağlarında yüzde 40-60, erkenci meyvelerde yüzde 100’e varan kayıplar var,” derken, Halil Ayas isimli üretici ise bağlarını sökerek patates üretimine yöneldiğini, ama o üründe de iklim krizinden kaçış olmadığını söyledi.

TARSİM: Önemli Hasar Ödemesi Yapılacak

TARSİM Genel Müdürü Bekir Engürülü, Manisa’daki bağlarda ciddi hasar tespit edildiğini ve bu yıl üreticiye yüksek oranlı hasar ödemesi yapılacağını duyurdu.

Kuraklık ve Su Sorunu Kuru Tarımı Zorluyor

Kuraklıkla birlikte su sıkıntısı da tarımı vurdu. Aydın ve Denizli’nin de içinde bulunduğu Büyük Menderes Havzası’nda su seviyeleri kritik düzeye indi. Aydın Valiliği, tarım alanlarının yalnızca yüzde 50’sine su verileceğini, diğer yarısında kuru tarım yapılmasını zorunlu kıldı. Bu uygulama, Tarım ve Orman Bakanlığı’nın “planlı üretim” modeliyle çelişti ve uygulamanın etkinliğini azalttı.

Yıldırım: Açlık ve Kıtlık Gerçek Olabilir

Tarım Yazarı Ali Ekber Yıldırım, yıllardır yaptığı uyarılara rağmen gerekli önlemlerin alınmadığını vurguladı. “Yumurta kapıya dayandı” diyerek tehlikenin artık ertelenemez boyuta ulaştığını belirten Yıldırım, şu önerilerde bulundu:

• Yeni iklim şartlarına uygun tohum ve fidan çeşitlerinin geliştirilmesi,

• Su tasarrufu ve verimliliği sağlayan teknolojilerin yaygınlaştırılması,

• Havza bazlı ürün planlamasının yeniden ele alınması,

• Tarımsal üretimde bilimsel ve sürdürülebilir yaklaşımların benimsenmesi.

Yıldırım, “Bu sadece üreticinin değil, toplumun her kesiminin sorunu. Eğer önlem alınmazsa korkulan açlık ve kıtlık, birer gerçek haline gelir,” diyerek uyarısını yineledi.