Buğday fiyatları Türkiye'yi nasıl etkileyecek?

Tahıl koridorunun durması ile buğday fiyatları yükselişe geçti. Çok iyi bir sezon geçiren Türkiye'deki üreticiler ise fiyat artışından memnun. İç piyasada sıkıntı beklemeyen üreticiler, un ihracatında ise rekor bekliyor.

Ekonomi 30.07.2023, 13:53
Buğday fiyatları Türkiye'yi nasıl etkileyecek?

Rusya’nın 17 Temmuz tarihinde tahıl koridoru anlaşmasından çekildiğini açıklaması sonrasında, küresel buğday fiyatları yükselişe geçti. Dünyanın her köşesinde temel gıdalar olarak sayılan ekmek ve makarna gibi unlu mamullerin başlıca hammaddesi olarak sayılan buğdaydaki fiyat artışı, gözleri dünyanın bir numaralı un ve iki numaralı makarna ihracatçısı konumunda olan Türkiye'ye çevirdi.

DW Türkçe'ye konuşan sektör temsilcilerine göre, küresel pazarlardaki fiyat artışı Türkiyeli üretici için kısa vadede fırsat yaratıyor. İç piyasada tahıl koridoru kaynaklı bir sıkıntı beklemeyen üreticilerde, un ihracatında ise rekor beklentisi hakim.

Anlaşma 1 yıl sürdü

Birleşmiş Milletler (BM), Rusya, Türkiye ve Ukrayna 22 Temmuz 2022'de Rusya'nın Ukrayna’yı işgali sonucu küresel gıda fiyatlarında yaşanabilecek sorunları engellemek amacıyla Karadeniz Tahıl Koridoru Anlaşması'nı imzalamıştı.

Aradan geçen 1 yılın sonunda Rusya, 17 Temmuz itibariyle anlaşmadan çekildiğini duyurdu. Bunun üzerine yükselişe geçen buğday fiyatları, Rusya’nın Ukrayna'nın tahıl taşımacılığı altyapısına yönelik saldırıları ile yükselişini hızlandırdı. Bunun etkisi ile 21 Temmuz’da Avrupa borsalarında buğday fiyatları bir günde yüzde 8 arttı. ABD buğday vadeli işlemlerinde de yüzde 8,5'lik artış yaşandı.

"Rusya, koridoru daraltıyordu"

İsviçre merkezli Vivalon AG'nin Türkiye'deki iştiraklerinden olan ve Türkiye buğday tedariği pazarında yüzde 20 pay ile ilk sırada yer alan Taban Gıda’nın CEO’su Hasan Hacıhaliloğlu, DW Türkçe'ye yaptığı açıklamada, Rusya’nın zaten son 4 aydır koridordan geçen ürün miktarını düşürmeye çalıştığını söylüyor.

"Son seferde şirketimize yük almaya giden bir gemi Rus heyetinin denetimi yavaşlatması nedeniyle 57 gün Marmara'da denetim için bekletildi" diyen Hacıhaliloğlu, bu nedenle normal şartlarda 1 ayda tamamlanması gereken sevkiyatın 80 gün sürdüğüne işaret ediyor.

Dünya borsalarında özellikle buğday fiyatlarının son iki hafta içerisinde yaklaşık yüzde 20 arttığını dile getiren Hasan Hacıhaliloğlu, "Bunun yüzde 10'u son 2 ya da 3 günde geri alındı. Paraya erişimin zor olması, fiyatların bu seviyelerde kalmasının en büyük nedeni. Aynı olay para arzının bol olduğu bir dönemde yaşansaydı, tarımsal emtia fiyatları iki katına bile çıkabilirdi" diyor.

Un ihracatında dünya lideri

ABD Tarım Bakanlığı’nın son yayınladığı Mayıs 2023 tarihli verilere göre, Türkiye buğday üretiminde Almanya'nın ardından 11'inci sırada yer alıyor. Son 8 yılda buğday ekim alanları 8,6 milyon hektardan 7,2 milyon hektara düşen Türkiye'de, üretimde ise yükseliş yaşanıyor.

TÜİK verilerine göre, 2022 sonunda bir önceki yıla göre buğday üretimi yüzde 11,9 oranında artarak 19,8 milyon tona ulaştı. Yıllık ortalama 3 milyon ton un ihracatı ile dünyada lider olan Türkiye, 2022'de 1,5 milyar dolarlık un ihracatı ile rekor kırmıştı. 2023 sonunda ise 20 milyon tonluk üretim ve 2 milyar dolarlık ihracat hedefleniyor.

"Türkiye ihtiyacından fazla üretiyor"

Buğday fiyatlarındaki yükselişin Türkiye'de iç piyasa açısından bir sıkıntıya neden olmayacağını kaydeden Hacıhaliloğlu, "İhtiyacın üzerinde bir üretimimiz var. Son alınan kararlarla durum buğdayı ve mısır ihracatına başladık. Rusya'nın yaptığı gibi ihracata vergi koyma politikası da gündemde. Bu sayede ülkeye gelir sağlanırken, iç piyasa fiyatları da korunmuş olacaktır" diye konuşuyor.

Hacıhaliloğlu’na göre, küresel piyasalarda fiyatların arttığı bir dönemde, Türkiye'nin buğday, mısır ve ayçiçeği gibi stratejik ürünler konusunda arz sıkıntısı bulunmuyor.

"Çiftçinin ürünü değerlenecek"

Türkiye'de son dönemde buğday üretimini artırmak için özel sektörde ciddi bir hareketlilik gözleniyor. Zira küresel pazarlarda buğday fiyatlarının yükselmesi, Türkiye'deki üreticileri için bir fırsat yaratmış durumda.

Türkiye'nin buğday ve buğday bazlı ürünler alanında en büyük üç markasından biri olan ve Birleşmiş Milletler’in (BM) en büyük un tedarikçilerinden biri olan Doruk Un'un Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Gürsel Erbap, DW Türkçe'ye yaptığı açıklamada, "Rusya ve Ukrayna’nın karşılıklı saldırıları tahıl koridorunu sekteye uğratmış olduğu için ithal buğday fiyatları yükseliyor; bu Türkiye pazarında fiyatların yükselmesine, dolayısıyla Türk çiftçisinin ürününün değerlenmesine neden olacaktır" diyor.

"Uzun vadede kötü etkiler"

Küresel ölçekte fiyatlar artsa da dünya çapında bir kıtlık tehlikesi bulunmadığının altını çizen Erbap, şu değerlendirmelerde bulunuyor:

"Kuzey Yarım Küre'deki hasadın 1-2 ay içerisinde tamamlanacağını varsayarsak geçmiş dönem stokları ile birlikte yeteri kadar buğdayın olduğunu görmekteyiz. Öt yandan Tahıl Koridoru mısır ve ayçiçek ile birlikte buğdayın da en çok ticaretinin gerçekleştiği bölgedir. Çok uzun dönem Ukrayna'dan bütün dünyaya ihracat gerçekleşmemesi, özellikle mısır fiyatlarında dolayısıyla tüm hammadde fiyatlarında ciddi artışlara sebep olacaktır. Rusya’nın bu tutumu yıllardır süregelen tedarik zincirini bozacaktır."

Ekmeğe zam geldi

Bu arada son haftalarda Türkiye'nin pek çok ilinde ekmek fiyatları zamlanırken, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne (İBB) bağlı İstanbul Halk Ekmek ürünlerine de 28 Temmuz'dan geçerli olmak üzere zam yapıldı.

Buna göre en çok satılan 250 gramlık normal ve kepekli ekmeğin fiyatı 3 TL'den 5 TL'ye çıktı. Halk ekmek ürünlerine en son Ağustos 2022’de zam yapılan İstanbul’da fırınlarda satılan 200 gram normal ekmeğin fiyatı ise 7,5-8 TL arasında değişiyor.

"Fiyatlar olumsuz etkilenmez"

Türkiye'deki büyük pastane ve cafe zincirlerinin un tedarikçisi olan Konya merkezli Büyük Hekimoğulları’nın Yönetim Kurulu Üyesi Utku Hekimoğlu da, DW Türkçe'ye yaptığı açıklamada, buğday ithalatının büyük bölümünü Rusya'dan yapan Türkiye'de tedarik sorunu yaşanmayacağını belirtiyor.

Bu yıl Türkiye'de 20 milyon tonluk bir buğday rekoltesi beklendiğini ifade eden Hekimoğlu, "TMO ve özel sektörün devir stoklarını da göz önünde bulundurduğumuzda, üretimiz kendi tüketimimizi rahatlıkla karşılayacak seviyede" diyor.

Türkiye'de 600 fabrikada 30 milyon ton un üretildiğine vurgu yapan Hekimoğlu, "İç tüketimin ise yaklaşık 12-13 milyon ton civarında olduğu biliniyor. Bu kadar atıl kapasitenin olduğu bir sektörde, rekabet ortamından dolayı fiyatların unlu mamul fiyatlarına aşırı etkisi olmaz diye düşünüyorum" diye konuşuyor.

Gıda enflasyonunda tablo olumsuz

Küresel buğday fiyatlarındaki artış, Türkiye pazarında ciddi bir endişe yaratmamış olsa da, genel olarak bakıldığında Türkiye gıda enflasyonu açısından zor bir dönemden geçiyor.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü'nün (FAO) açıkladığı Küresel Gıda Fiyat Endeksi’ne göre, Küresel Gıda Fiyat Endeksi son 15 ayda sadece bir kez yükselirken, Türkiye'de gıda fiyatları 34 aydan bu yana aralıksız artıyor.

TÜİK’e göre Türkiye'de gıda fiyatları son bir yılda yüzde 54 artış gösterirken, FAO'nun Küresel Gıda Fiyat Endeksi ise aynı dönemde yüzde 21 düştü.

Kaynak: T24

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 17 Temmuz 2024
İmsak 03:47
Güneş 05:40
Öğle 13:15
İkindi 17:13
Akşam 20:41
Yatsı 22:25
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Galatasaray 38 102
2. Fenerbahçe 38 99
3. Trabzonspor 38 67
4. Başakşehir 38 61
5. Kasımpasa 38 56
6. Beşiktaş 38 56
7. Sivasspor 38 54
8. Alanyaspor 38 52
9. Rizespor 38 50
10. Antalyaspor 38 49
11. Gaziantep FK 38 44
12. A.Demirspor 38 44
13. Samsunspor 38 43
14. Kayserispor 38 42
15. Hatayspor 38 41
16. Konyaspor 38 41
17. Ankaragücü 38 40
18. Karagümrük 38 40
19. Pendikspor 38 37
20. İstanbulspor 38 16
Takımlar O P
1. Eyüpspor 34 75
2. Göztepe 34 70
3. Sakaryaspor 34 60
4. Bodrumspor 34 57
5. Ahlatçı Çorum FK 34 56
6. Kocaelispor 34 55
7. Boluspor 34 53
8. Gençlerbirliği 34 51
9. Bandırmaspor 34 50
10. Erzurumspor 34 44
11. Ümraniye 34 43
12. Manisa FK 34 40
13. Keçiörengücü 34 40
14. Adanaspor 34 39
15. Şanlıurfaspor 34 38
16. Tuzlaspor 34 38
17. Altay 34 10
18. Giresunspor 34 7
Takımlar O P
1. M.City 38 91
2. Arsenal 38 89
3. Liverpool 38 82
4. Aston Villa 38 68
5. Tottenham 38 66
6. Chelsea 38 63
7. Newcastle 38 60
8. M. United 38 60
9. West Ham United 38 52
10. Crystal Palace 38 49
11. Brighton 38 48
12. Bournemouth 38 48
13. Fulham 38 47
14. Wolves 38 46
15. Everton 38 40
16. Brentford 38 39
17. Nottingham Forest 38 32
18. Luton Town 38 26
19. Burnley 38 24
20. Sheffield United 38 16
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 95
2. Barcelona 38 85
3. Girona 38 81
4. Atletico Madrid 38 76
5. Athletic Bilbao 38 68
6. Real Sociedad 38 60
7. Real Betis 38 57
8. Villarreal 38 53
9. Valencia 38 49
10. Deportivo Alaves 38 46
11. Osasuna 38 45
12. Getafe 38 43
13. Celta Vigo 38 41
14. Sevilla 38 41
15. Mallorca 38 40
16. Las Palmas 38 40
17. Rayo Vallecano 38 38
18. Cadiz 38 33
19. Almeria 38 21
20. Granada 38 21

Gelişmelerden Haberdar Olun

@