Türkiye makarna sektörü, 2026 yılında artan üretim kapasitesi ve yükselen maliyetlerle daha yoğun bir rekabet dönemine giriyor.
Türkiye Makarna Sanayicileri Derneği Başkanı Aykut Göymen, sektörün yaklaşık 700 bin tonluk iç tüketim ve 1,5 milyon tonluk ihracat olmak üzere toplam 2,2 milyon tonluk pazara sahip olduğunu belirtti.
Buna karşılık üretim kapasitesinin yeni yatırımlarla birlikte 4 milyon tona yaklaştığını söyleyen Göymen, kapasite kullanım oranlarının yüzde 70 seviyelerinden yüzde 50’lere kadar gerileyebileceğini ifade etti.
Kapasite arttı, pazar aynı kaldı
Mardin, Şanlıurfa ve Samsun’da yeni tesislerin devreye girdiğini belirten Göymen, üretim kapasitesinin mevcut pazarın oldukça üzerine çıktığını söyledi.
Türkiye’de kişi başına makarna tüketiminin 7-7,5 kilogram seviyesinde olduğunu belirten Göymen, iç pazarda hızlı bir büyüme beklemediklerini ifade etti.
İhracatta da mevcut seviyenin korunduğunu ancak yeni pazar oluşturmanın giderek zorlaştığını söyledi.
Maliyet yapısı değişti
Göymen, geçmişte toplam maliyetin yaklaşık yüzde 70’ini oluşturan buğdayın payının bugün yüzde 67 seviyelerine gerilediğini, lojistik, enerji ve ambalaj gibi diğer giderlerin payının ise yüzde 33’e yükseldiğini belirtti.
Özellikle kilogram satış fiyatı düşük olan makarna sektöründe taşıma maliyetlerinin çok daha kritik hale geldiğini vurguladı.
Ambalaj maliyetlerinin de küresel gelişmelerden etkilendiğini belirten Göymen, deniz taşımacılığındaki belirsizliklerin hem hammadde hem de navlun giderlerini yukarı çektiğini ifade etti.
Nakliye maliyetine dikkat çekti
Göymen’in en fazla üzerinde durduğu başlıklardan biri nakliye fiyatları oldu.
TMO’dan ton başına 18 bin 500 TL’ye alınan buğdayın, taşıma maliyetleriyle birlikte fabrikaya yaklaşık 19 bin 500 TL’ye ulaştığını belirten Göymen, bazı nakliye kooperatiflerinin piyasa fiyatlarının çok üzerinde taşıma bedeli uyguladığını savundu.
Göymen, piyasada ton başına yaklaşık 500 TL’ye yapılabilecek taşımanın bazı durumlarda kooperatifler aracılığıyla 1.000 TL’ye çıktığını söyledi.
“Devletin müdahalesini bekliyoruz”
Sanayicilerin kendi araçlarıyla taşıma yapmak istediğinde bazı noktalarda yükleme sorunu yaşadığını öne süren Göymen, nakliye maliyetlerinin sanayici için ciddi bir yük oluşturduğunu söyledi.
Sorunun bireysel olarak çözülemeyecek boyuta ulaştığını belirten Göymen, bu konuda devletin devreye girmesini beklediklerini ifade etti.
İhracat pazarlarında yeni risk
Türkiye’nin makarna ihracatının yaklaşık yüzde 70’inin Afrika ve Güney Amerika ülkelerine yapıldığını belirten Göymen, bu ülkelerde yeni makarna fabrikalarının kurulmasının gelecekte Türkiye’nin pazar payını etkileyebileceğini söyledi.
Yeni üretim tesislerinin ardından bazı ülkelerin ithalat vergilerini yükselttiğini ifade eden Göymen, bunun Türk ihracatçısı açısından uzun vadeli risk oluşturduğunu belirtti.
Tahıl koridoru beklentisi
Rusya-Ukrayna savaşı nedeniyle buğday ticaretindeki gelişmelerin makarna sektörünü doğrudan etkilediğini belirten Göymen, dünya piyasalarının yeniden daha istikrarlı hale gelmesi için yeni bir tahıl koridoru beklentisinin bulunduğunu söyledi.
Türkiye’nin buğdayı işleyerek un ve makarnaya dönüştüren önemli ülkelerden biri olduğunu vurguladı.
TMO stokları için çağrı
Göymen, Türkiye’nin elinde hem iç tüketimi hem de ihracatı karşılayabilecek miktarda makarnalık buğday bulunduğunu ifade etti.
Sektörün temel beklentisinin, TMO stoklarındaki yerli buğdayın dünya fiyatlarıyla uyumlu şekilde makarna sanayicisine sunulması olduğunu söyledi.
Göymen, bu stokların ihracatta kullanılan dahilde işleme sistemi kapsamında değerlendirilmesinin hem sektör hem de ülke ekonomisi açısından faydalı olacağını belirtti.
