İstanbul’da ekmek gramajı cezasına mahkemeden iptal kararı

Son dönemde fırıncılara uygulanan gramaj ve fiyat denetimleri, sektör temsilcilerinin en çok tartıştığı konular arasında yer alıyor. Özellikle usule aykırı tutulan tutanaklar ve yanlış yapılan ölçümler, birçok işletmeye ağır idari para cezaları olarak yansıyor. İstanbul’da verilen son karar, bu tür haksız cezaların yazılmaması gerektiği ve yazılanların da yargı yoluyla iptal edilebileceği açısından emsal niteliği taşıyor. Mahkeme, denetimlerin mevzuata uygun yapılmadığına dikkat çekerek hem işletmelerin hem de tüketicilerin hakkını koruyacak önemli bir içtihat ortaya koydu.

Pak Unlu Mamülleri’nin itirazı kabul edildi

İstanbul Anadolu 5. Sulh Ceza Hâkimliği, İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hâkimliği’nin 2025/16 D.İş sayılı kararına yapılan itirazı değerlendirdi. Pak Unlu Mamülleri Gıda ve İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi vekili Avukat Seyit Vezioğlu tarafından yapılan başvuruda, Ticaret Bakanlığı tarafından verilen idari para cezasının hukuka aykırı olduğu savunuldu. İlk incelemede itiraz reddedilmiş olsa da, dosya üst mahkemeye taşındı. 5. Sulh Ceza Hâkimliği, yapılan değerlendirme sonucunda şirketin itirazını kabul ederek cezayı kaldırdı.

Anadolu Yakası Fırıncılar Derneği’nden destek

Kararın alınmasında, Anadolu Yakası Fırıncılar Derneği’nin de desteği etkili oldu. Dernek, ekmek gramajı ve fiyat denetimlerinde mevzuata uygun ölçüm yapılmadığını vurgulayarak, fırıncı esnafının yanında yer aldı. Bu destek, sürecin hem hukuki hem de mesleki açıdan daha güçlü bir şekilde takip edilmesine katkı sağladı.

Yasal çerçeve ve düzenlemeler

Mahkeme kararında, 6585 sayılı Perakende Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un ceza hükümleri ayrıntılı biçimde ele alındı. Kanunun 18. maddesine göre, haksız fiyat artışı ve stokçuluk gibi fiillerde on bin TL’den iki milyon TL’ye kadar değişen idari para cezaları uygulanabiliyor. Ayrıca, ihlallerin tekrarı halinde cezaların katlanarak artabileceği, işletmenin ölçeğine göre bir takvim yılı içinde uygulanabilecek cezaların toplam tutarına üst sınır getirildiği vurgulandı.

Kanuna eklenen Ek Madde 1 ile fahiş fiyat artışı ve stokçuluk yasaklanmış, denetim ve yaptırım yetkisi Haksız Fiyat Değerlendirme Kurulu’na verilmişti. Ancak Anayasa Mahkemesi, 1 Haziran 2023 tarihli kararıyla kurulun “düzenleme yapma” yetkisini iptal etti. Yönetmeliklerde ise fahiş fiyat artışı ve stokçuluğun tanımı yapılarak, şikâyet veya resen denetimlerde işletmelere savunma hakkı tanınacağı düzenlendi.

Denetimde usulsüzlük vurgusu

Somut olayda, idari para cezasının konusu ekmek gramajı ve fiyatıydı. Mahkeme, ekmek üretiminde uyulması gereken standartların Türk Gıda Kodeksi Ekmek ve Ekmek Çeşitleri Tebliği (2012/2) ile belirlendiğini hatırlattı. Tebliğe göre en az altı ekmek tartımı yapılması ve %2 tolerans oranının dikkate alınması zorunluydu. Ancak yapılan denetimlerin bu usule aykırı olduğu ve bu nedenle cezanın geçerli olmadığı tespit edildi.

Motorlu taşıt düzenlemesine de atıf yapıldı

Kararda ayrıca Motorlu Kara Taşıtlarının Ticareti Hakkında Yönetmelik hükümlerine de değinildi. 1 Temmuz 2025’e kadar ikinci el motorlu kara taşıtlarının tavsiye edilen satış fiyatının üzerinde ilan yoluyla pazarlanmasının yasak olduğu, bu kuralı ihlal eden ilan sahiplerinin Bakanlık tarafından denetlenebileceği hatırlatıldı.

Ceza ve yaptırımlar kaldırıldı

Mahkeme, 29 Eylül 2025 tarihli kararında şu sonuçlara vardı:

• İstanbul Anadolu 4. Sulh Ceza Hâkimliği’nin 2025/16 D.İş sayılı kararının kaldırılmasına,
• Ticaret Bakanlığı’nın E-47718051-449-00103810294 sayılı idari para cezasının iptaline,
• Ceza kapsamında ödeme yapılmışsa bu tutarın şirkete iadesine,
• Şirket lehine 7.500 TL vekalet ücreti takdirine,
• Yargılama giderlerinin kamu üzerine bırakılmasına karar verildi.

Kesin hüküm niteliğinde

Mahkeme kararı, CMK 271/4 gereğince kesin nitelik taşıyor. Böylece Pak Unlu Mamülleri hakkında uygulanan idari para cezası ve buna bağlı tüm yaptırımlar geçersiz hale geldi.

Av. Seyit Veziroğlu’ndan mesaj: “Esnafın hukuka uygun mücadelesi sonuç verir”

Kararın ardından Avukat Seyit Veziroğlu, X hesabından yaptığı paylaşımda önemli mesajlar verdi.

• Usul hatası: Türk Gıda Kodeksi Ekmek Tebliği’ne göre denetimde en az 6 ekmek tartılıp %2 fire uygulanmalı. Dosyada tek ekmek tartılmış ve fire dikkate alınmamış.

• Tebliğ şartı: Uygulandığı söylenen fiyat tarifesi işyerine tebliğ edilmemiş. Tebliğsiz tarife üzerinden ceza, kanunilik ve belirlilik ilkelerine aykırı.

• Temel ilkeler: Ceza; ölçülülük, eşitlik ve mülkiyet hakkı ilkeleriyle bağdaşmıyor. Küçük işletmeye, zincirlerden dahi yüksek oranlı ceza verilemez.

• Piyasa gerçekliği: Maliyet artışları ortadayken, tebliğsiz ve gerçekçi olmayan bir tarife üzerinden yaptırım hakkaniyete aykırı.

Veziroğlu, açıklamasında şu ifadeyi kullandı:
“Denetimler mevzuata uygun, kararlar öngörülebilir ve ölçülü olmalı. Esnafın hukuka uygun mücadelesi sonuç verir.”